Rijsenhout op de kaart: wat zeggen woningtype, bouwjaar en ligging over ons energieverbruik?

Rijsenhout telt ruim 1.800 woningen, verspreid over een dorp dat ligt tussen de Ringvaart, de Westeinderplassen en de rand van de Haarlemmermeerpolder. Die combinatie van woningkenmerken en ligging bepaalt voor een groot deel hoeveel energie we hier verbruiken. En dus ook waar de kansen liggen voor verduurzaming.

Woningtype: van appartement tot vrijstaand

Het meest voorkomende woningtype in Rijsenhout is de tussenwoning: 620 adressen. Dat is relevant, want tussenwoningen verbruiken minder energie dan losstaande woningen. Cijfers over het gemiddelde gas- en elektriciteitsverbruik per woningtype in 2024 laten dat verschil goed zien: een appartement verbruikt gemiddeld 630 m³ gas en 1.640 kWh stroom per jaar, een tussenwoning 910 m³ en 2.310 kWh, terwijl een vrijstaande woning uitkomt op 1.510 m³ gas en 4.100 kWh stroom. Ook het verschil tussen koop en huur is groot: koopwoningen verbruiken gemiddeld 1.160 m³ gas tegen 940 m³ voor huurwoningen. Minder buitenmuren en kleinere oppervlaktes schelen dus direct in de energierekening, ongeacht hoe goed een huis is geïsoleerd.

Landelijk gemiddeld verbruik versus gemiddeld verbruik in Rijsenhout

Het landelijk gemiddelde verbruik is niet 1 op 1 om te zetten naar het gemiddelde verbruik in Rijsenhout, vanwege privacy regels kunnen wij het enkel vergelijken op postcode 6 (hierna: PC6) niveau zoals 1435KP en op aansluiting type, hierdoor is er geen onderscheid te maken in gebruik per verbruiker, zoals woning type of woonhuis versus bedrijf. Hierdoor zijn absolute uitspraken ingewikkeld om te maken voor heel Rijsenhout, indien een PC6 gebied enkel bestaat uit woonhuizen kan hier wel een gewogen uitspraak over gedaan worden.

In onderstaande afbeeldingen is het gemiddelde verbruik per PC6 gebied inzichtelijk gemaakt voor zowel elektriciteitsvraag als gasverbruik voor Rijsenhout, zonder onderscheid te maken tussen woonhuis of bedrijf.

Figuur 1 Gemiddeld elektriciteitsgebruik in Rijsenhout op PC6 niveau

Figuur 2 Gemiddeld aardgas gebruik in Rijsenhout op PC6 niveau

Bouwjaar: de meeste panden dateren uit 1950-1970

Bouwjaar is minstens zo bepalend. De grootste groep panden in Rijsenhout (608 stuks) is gebouwd tussen 1950 en 1970, een periode waarin nauwelijks isolatie-eisen golden. Dat is terug te zien in de energielabels: label C komt het vaakst voor (527 adressen), gevolgd door label A (401 adressen). Tegelijk zijn er nog altijd honderden adressen zonder geregistreerd energielabel of met een voorlopig label. Oudere woningen zonder recente renovatie hebben doorgaans een hoger energieverbruik en meer baat bij isolatiemaatregelen dan nieuwbouw. Dat maakt spouwmuur-, vloer- en dakisolatie voor een flink deel van het dorp nog steeds de meest voor de hand liggende eerste stap.

Figuur 3 Bouwjaren gebouwen Rijsenhout

Ligging: aardgas nu de norm, water als kans

Rijsenhout is voor de warmte nu bijna volledig afhankelijk van aardgas: 90% van de woningen is aangesloten op aardgas, tegenover slechts 4% die al aardgasvrij is en 0% met stadsverwarming. Het gemiddelde aardgasverbruik ligt op 1.020 m³ per woning per jaar. Juist de ligging van Rijsenhout aan de Ringvaart en de Westeinderplassen biedt hier een alternatief: aquathermie, het onttrekken van warmte (en koelte) uit oppervlaktewater. Dit is precies waarom Warm Rijsenhout is ontstaan vanuit het eerste idee om energie uit de Ringvaart te halen.

Wat betekent dit voor Rijsenhout?

De kaarten van Rijsenhout laten zien dat verduurzaming hier geen kwestie van één maatregel is. Een groot deel van de woningvoorraad is naoorlogs en matig geïsoleerd, het woningtype verschilt sterk in verbruik en de ligging aan het water biedt een kans die niet overal in Nederland voorhanden is. Isolatie blijft voor veel Rijsenhouters de snelste weg naar een lager verbruik en meer wooncomfort. Door deze gegevens per straat en buurt te blijven volgen, kan Warm Rijsenhout gerichter met buren in gesprek over waar welke aanpak het meeste oplevert. En blijven we als dorp letterlijk op de kaart staan van de energietransitie.

Meer weten?

Wilt u meer weten over de hier gepresenteerde kaarten, of de achterliggende data, neem dan vrijblijvend contact met ons op, dan vertellen wij u graag meer.

Bronnen: CBS/Kadaster (BAG) en RVO (EP-Online) via AlleCijfers.nl, gegevens per 1 juli 2026; Warm Rijsenhout.

Onze droom voor Rijsenhout – wat bedoelen we met duurzaam, zelfvoorzienend en betaalbaar?

Stel: je energierekening daalt niet omdat jij zelf iets slims doet, maar omdat je hele straat het samen slim doet. Klinkt dat als toekomstmuziek? Voor Warm Rijsenhout is het precies waar we naartoe willen. Want de prijzen van allerlei energie onderwerpen gaan omhoog, daar hoef je niks voor te doen. En drinkwater is ook steeds meer een schaars goed aan het worden.

In ons manifest staat het zo: “Warm Rijsenhout staat voor een collectief en sociaal energie-initiatief dat streeft naar een duurzame, zelfvoorzienende en betaalbare toekomst voor alle bewoners, met een duidelijke voorbeeldfunctie voor andere gemeenschappen.” Drie woorden, één droom. Duurzaam betekent dat we van het aardgas af gaan en overstappen op groene warmte en energie. Zelfvoorzienend betekent dat we zo min mogelijk afhankelijk zijn van externe leveranciers en het net, en zoveel mogelijk zelf opwekken, opslaan en delen. Betaalbaar betekent dat niemand in Rijsenhout tussen wal en schip valt: geen energiearmoede, wel grip en tevredenheid over je eigen verbruik.

Wat deze drie woorden verbindt, is misschien wel het belangrijkste kernwoord uit het manifest: collectiviteit. Duurzaam, zelfvoorzienend en betaalbaar lukt namelijk niet door achttienhonderd huishoudens die ieder voor zich een warmtepomp of zonnepaneel kopen. Het lukt door bewoners die samen met andere bewoners nadenken over oplossingen die voor de hele buurt werken. Denk aan een buurtbatterij die de zonnestroom van een heel cluster woningen opslaat, of een lokaal warmtenet gevoed door aquathermie uit de Ringvaart. Dat soort oplossingen is voor één huishouden te groot en te duur, maar voor een groep bewoners samen ineens haalbaar. Precies daarom werden onze twee winnende ideeën uit 2021 – “Energie uit de Ringvaart” en “Buurtbatterij per cluster woningen” – ook door bewoners bedacht, niet door een bedrijf of de gemeente.

Voor Rijsenhout betekent dit concreet dat we niet wachten tot iemand anders het voor ons regelt. We verkennen zelf, samen met de gemeente Haarlemmermeer en Tegenstroom, wat er technisch en financieel mogelijk is. En steeds vaker komt daarbij de vraag naar boven: hoe organiseren we het eigenaarschap? Een buurtbatterij of warmtenet vraagt om een rechtsvorm waarin bewoners samen beslissen, samen investeren en samen profiteren. Een energiecoöperatie is daarvoor een voor de hand liggende vorm: geen commerciële winst voor een derde partij, maar een structuur van, voor en door bewoners, waarin iedere deelnemer een stem heeft. Andere dorpen en wijken in Nederland gingen ons hierin al voor, en hun ervaringen kunnen ons helpen sneller de juiste vorm te kiezen.

Wil je hier nu al iets mee doen?

Begin klein en dichtbij. Ga eens in gesprek met je directe buren: wie heeft er al zonnepanelen, wie denkt na over een warmtepomp, wie zou willen meedenken over een gezamenlijk project voor het hele cluster? Juist die eerste, informele gesprekken tussen buren zijn de bouwstenen van het collectief dat we voor ogen hebben. Heb je kennis van techniek, financiering, recht of organisatie – meld je dan bij ons, want een coöperatie optuigen vraagt om precies die brede mix aan expertise. Dit is dan ook meteen een oproep. Herken je jezelf in deze droom, of denk je juist: dat moet anders? Laat het ons weten via het forum op deze website. Heb je een idee voor een collectief project in jouw straat of cluster, of wil je meedenken over de vorm van een coöperatie? We horen het graag. Warm Rijsenhout is een initiatief van bewoners voor bewoners – en die droom wordt pas werkelijkheid als we hem samen vormgeven.

Resultaten enquete Warm Rijsenhout

1. Inleiding

Op 12 mei 2026 organiseerde Stichting Warm Rijsenhout een bewonersavond over duurzame energie. Deelnemers vulden een enquete in met hun telefoon of op een papieren vragenlijst – in totaal circa 50 bewoners. In dit verslag vindt u de uitkomsten per thema.

2. Profiel van de deelnemers

Deelnemers kwamen uit vrijwel alle delen van Rijsenhout: Leimuiderdijk, Tjalkplein, Bennebroekerweg, Rijshornstraat, Henninkstraat, Sloppenbrugge, Verlaatsweg en meer. Een klein deel woont net buiten Rijsenhout (Nieuw-Vennep, Burgerveen, Kudelstaart).

3. Thema 1: Zonnepanelen en saldering

Opmerking: De deelnemers lopen ver voor op het landelijk gemiddelde (circa 25%). De meeste panelen liggen er al meer dan vijf jaar. Bijna de helft van de zonnepanelenbezitters wekt meer op dan ze verbruikt. Goede opslagoplossingen zijn voor hen belangrijk. 

Salderingsregeling: wat nu? (open antwoorden)

De drie meest genoemde strategieën bij het stoppen van de salderingsregeling zijn

1. slimmer sturen, meer overdag verbruiken
2. thuisbatterij aanschaffen
3. warmtepomp of elektrische auto als buffer. 

Een kleine groep wacht de financiële gevolgen af. Enkele bewoners overwegen zelfs de panelen te verwijderen als het financieel niet meer uit kan. 

Stemmen uit de wijk (saldering) “Slim sturen – overdag meer gebruiken wanneer de zon schijnt.” “Thuisbatterij aanschaffen, mits financieel haalbaar.” “Warmtepomp als opslag voor de overtollige stroom.” “Handen in de lucht, want de kosten gaan gewoon door.”

“Dat de salderingsregeling stopt, betekent niet dat het dan voordeliger is om je zonnepanelen weg te halen. Ze leveren nog steeds geld op en ze zijn toch al betaald.” 

4. Thema 2: Warmtetransitie en verduurzaming

Met 28% warmtepompbezit liggen de deelnemers fors boven het landelijk gemiddelde (circa 10%). De open antwoorden over verduurzamingsmotieven laten een pragmatische maar brede motivatie zien: kostenbesparing en milieu lopen nagenoeg gelijk, aangevuld met wooncomfort en energieonafhankelijkheid.

Meest genoemde verduurzamingsmotieven Energie- en kostenbesparing / lagere maandlasten (dominant) Milieu en klimaat Wooncomfort en beter binnenklimaat Onafhankelijkheid van het energienet

5. Thema 3: Energieopslag en de buurtbatterij

Dit was het rijkste thema van de avond. De enquête bevatte 17 gerichte vragen over opslagvoorkeuren, de buurtbatterij en de rol van collectieve oplossingen. De uitkomsten geven een consistent en genuanceerd beeld.

Algemene opslagvoorkeur

De meerderheid geeft de voorkeur aan warmwater-opslag. Dit is goedkoper en eenvoudiger dan een lithiumbatterij en sluit aan bij het bestaande gebruik. De open antwoorden bevestigen dit: warmtebuffer, zonneboiler en wateraccu worden frequent genoemd naast thuisbatterij en buurtbatterij.

Thuisbatterij vs. buurtbatterij

Een set schuifvragen bracht de afweging tussen individuele en collectieve opslag in kaart. De scores (schaal 1-6) geven de volgende uitkomsten:

De schijnbare spanning tussen V14 (lichte voorkeur thuisbatterij) en V22 (sterk draagvlak buurtbatterij) lost zich op als je V19 meeleest: men wil de eigen stroom eerst zelf gebruiken of opslaan, maar staat positief tegenover een buurtbatterij als aanvullende collectieve infrastructuur.

Het beheer van een buurtbatterij door een lokale energiecoöperatie (V38: 2.2) heeft de sterkste instemming van alle vragen in de enquête. Beheer door een externe energieleverancier (V37: 2.6) is ook acceptabel maar minder geliefd. Dit is een belangrijk signaal voor de governance-structuur van een eventueel project.

Noodvoorziening en inclusiviteit

De buurtbatterij wordt door de bewoners breder gezien dan alleen persoonlijke opslag. Noodvoorziening bij stroomuitval (V36) scoort 5.2 – bijna net zo hoog als de privacy-vraag – en ook de beschikbaarheid voor buren zonder zonnepanelen wordt gesteund. Dit geeft ruimte voor een inclusief projectontwerp.

Energie delen met buren en van gas af

Er is geen tegenstrijdigheid tussen V27 (wil delen) en V19 (eigen gebruik eerst): men wil de eigen stroom primair zelf benutten, en het werkelijke overschot bereidwillig delen. Dit is de logische volgorde in elk slim energiesysteem. De voorkeur voor duurzame bronnen (V28) bevestigt dat de wijk achter zon, wind en aardwarmte staat – waterstof en kernenergie zijn geen populaire opties.

6. Thema 4: Slimme aansturing en controle

V20  [3.9]  Wil: alles automatisch (1) vs. zelf controle houden (6) – Lichte voorkeur voor eigen controle – maar niet uitgesproken

85% wil slim aansturen. De schuifvraag V20 nuanceert dit: men wil wel automatisering, maar houdt ook graag de controle in eigen hand. Een HEMS-systeem (Home Energy Management Systeem) met instelbare prioriteiten – waarbij de bewoner zelf bepaalt wanneer het systeem automatisch handelt – zou hierop kunnen aansluiten.

7. Thema 5: Privacy, kosten en timing

Privacy is de enige vraag met een bijna-unanieme uitkomst (V21: 5.8). Dit moet als harde randvoorwaarde meegenomen worden in elk projectontwerp met slimme meters of HEMS-systemen. De financiële vragen laten een realistisch beeld zien: men wil investeren, maar niet blindelings. Subsidies en duidelijkheid over terugverdientijd zijn essentieel om mensen die aarzelen over de streep te trekken.

Kernspanning: zelf vs. collectief

De enquête laat een spanning zien tussen individuele autonomie en collectief belang,
die in feite geen spanning is: